آنكه مائده جز به دعاى مسيح نازل نشد ، پس اين احتمال احتمالى است خيلى بعيد . چهارم : اينكه اين معجزه را به چشم خود ببينند و در مواقع لزوم مثلا در برابر كسى كه منكر معجزات آن حضرت است و يا در روز قيامت شهادت دهند ، بنا بر اين ، مراد از شهادت مطلق شهادت است ، ممكن هم هست كه مراد تنها شهادت نزد خداى سبحان باشد ، چنان كه در پاره اى از اقوال حواريون - بطورى كه خداى تعالى حكايت كرده - اين معنا واقع شده است ، و آن گفتار اين است : « رَبَّنا آمَنَّا بِما أَنْزَلْتَ وَاتَّبَعْنَا الرَّسُولَ فَاكْتُبْنا مَعَ الشَّاهِدِينَ » « 1 » پس نتيجه گفتار ما اين شد كه حواريون در عذر خواهى خود امور جميله و پسنديده اى را ضميمه غرض اصلىشان كه همان خوردن از مائده آسمانى بود ، كردند تا بدين وسيله ركاكت و قباحتى كه در تقاضاى معجزه شان - با ديدن آن همه معجزات كافى - بود به طور كلى از بين ببرند ، و نيز مسيح را به قبول تقاضاى خود وادار سازند ، مسيح ( ع ) هم در اثر اصرار آنان درخواستشان را پذيرفت . * ( « قالَ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ اللَّهُمَّ رَبَّنا أَنْزِلْ عَلَيْنا مائِدَةً مِنَ السَّماءِ تَكُونُ لَنا عِيداً لأَوَّلِنا وَآخِرِنا وَآيَةً مِنْكَ وَارْزُقْنا وَأَنْتَ خَيْرُ الرَّازِقِينَ » ) * مسيح در اين خواهشى كه از خداى تعالى كرد خود را هم داخل آنها نمود و در ابتداى كلامش ندا را به لفظ عام ادا كرد و گفت : « ربنا - اى پروردگار ما » ، با اينكه آنان به مسيح گفته بودند : آيا پروردگار تو قادر است ، زيرا منظورش اين بود كه ندا با دعا مطابقت كند . نكته اى كه در اين آيه است ، اين است كه اين دعا در ميان همه دعاها و تقاضاهايى كه در قرآن از انبيا حكايت شده داراى خصوصيتى است كه در هيچ يك از آنها نيست و آن افتتاح دعا است به نداى « اللهم ربنا » و ساير ادعيه انبيا افتتاحشان به نداى « رب » و يا « ربنا » است و اين خصوصيت نيست مگر براى دقت مورد و هول مطلع . البته در غير دعا يعنى در اقسام ستايشهايى كه از انبيا ( ع ) حكايت شده نظير اين افتتاح ديده مىشود ، مانند « قُلِ الْحَمْدُ لِلَّه » « 2 » « و قُلِ اللَّهُمَّ مالِكَ الْمُلْكِ » « 3 » و « قُلِ اللَّهُمَّ فاطِرَ السَّماواتِ وَالأَرْضِ » « 4 » . مسيح ع سپس عنوانى به مائده داده كه صلاحيت داشته باشد غرض او و

--> ( 1 ) بار الها به آنچه كه تو نازل فرمودى ايمان آورديم و رسول را پيروى كرديم پس نام ما را در دفتر گواهان بنويس . سوره آل عمران آيه 53 . ( 2 ) سوره نمل آيه 59 ( 3 ) سوره آل عمران آيه 26 ( 4 ) سوره زمر آيه 46